Kitap

'Fazıl'ı yakından tanımak

21.10.2012


Paylaş:

Alman Yazar Jürgen Otten'in kaleme aldığı Fazıl Say: Piyanist, Besteci, Dünya Yurttaşı başlıklı kitap, İlknur Aka çevirisiyle Kırmızı Yayınları tarafından okurlara sunuldu. Konser atmosferinden geçmişe dönüşlerle örülen kitap, kısa zamanda yeni baskısını yaptı. Konserler ve medya kanalıyla tanıyanları dahi şaşırtacak, 'nereden nereye' dedirtecek bir öyküsü olan Fazıl Say, Otten'in kitabı sayesinde, daha bir ete, kemiğe bürünüyor. Hafızalarda yer eden kareleri aşarak, çok yakınımızda bir yere geliyor.  

 
Günümüzdeki Fazıl Say algısına tercüman olacak ilk önemli ifade, babası Ahmet Say'ın kaleminden yansıyor: 'Fazıl, doğru bir ülkede, doğru bir zamanda doğdu. Günümüz Türkiye'sinde onun gibi muhalif başka müzikçilerin sesini yükseltmeyişi, Fazıl'ın eksiği değildir.' Say'ın muhalif görünen tavrının şifrelerini, Ahmet Say veriyor. Bize göre ise Fazıl Say tepkilerini salt muhalefet olsun diye değil, gerçekten yanlışlığını gördüğü ve fark edilmesi gerektiği dürtüsüyle ortaya koyuyor. Onu 'işte efendim kendisi şöyledir, böyledir' diye yaftalamaya çalışanlara inat, bir barış eseri olan Mezopotamya, bir hoşgörü eseri olan İstanbul, bir 'buluşçu/düşünen ve uygulayan teşvikçiliği' eseri olan Hezarfen ile bile birçok mesaj veriyor. Besteci olarak eserleri yabancı sanatçılar tarafından icra edildikçe, söylemekten kaçınmadığı sözü sınırları aşıyor ve Fazıl Say, 'Dünya Sanatçılığı'na aday hale geliyor. Bu adaylık, putlaştırma değil, bir tespit ve sınıflandırma özelliği taşıyor. Kitap, bu adaylığı desteklese de, gereğince dile getiremiyor. Fazıl Say'ın, daha yakından tanıyanların ifade edebileceği yönleri, unutularak sayfalar içinde yer alamıyor. Say'ı tanıtma mekanizması, doğru argümanlarla yapılamıyor ve böylece üstünkörü bir ifade oluşuyor.  
 
Fazıl Say'ın bugünlere gelmesinde en büyük rolün ve çabanın babasına ait olması ise, net olarak anlaşılıyor. Oğlunu küçük yaşta takibe alan, eşiyle ayrılmasına rağmen anne ile iletişiminin olumsuzluklarından uzak tutan, eğitimi için her şeyini seferber eden Ahmet Say'ı da, bu kitap sayesinde farklı açıdan tanıma fırsatına erişiliyor. Besteci Say'ın 'diğer açıdan bakma' yetisinin temellerinin babası tarafından atıldığı, kitap okuma alışkanlığı edinmesinde önemli bir rolünün olduğu anlaşılıyor. Anne ve babasına dair bilgilerin açıkça ve gerçeklikten sapmadan ifade edilmesi, bir yandan da, ilk bölümlerin gücünü arttırıyor.  
 
Anlatımdaki kimi ifadelerin sertliği ise dikkat çekiyor; bilindiği üzere biyografiler, kişiye dair olay ve olguları çok farklı ağızlardan soruşturarak inceleme fırsatından yoksun biçimde tek taraflı hazırlanabilir. Bundan dolayı da gerçekçi değil, 'gerçekle ilgili'dir. Otten'in özellikle 24. sayfadaki 'vandallar', 'budalalar' ifadeleri ile dinleyiciler veya basın mensuplarına sert biçimde yönelmesi; kendi öz tepkisinin coşkuyla buluştuğuna işaret ediyor. Diğer yandan yazarın 'Fazıl bir parçayı hep aynı çalmaz' ifadesi, sanatçının 'çalış felsefesi'ni ortaya koyması açısından önemli bir ipucu oluşturuyor. Bu ifadenin okuyucusunun, Fazıl Say konserlerini daha farklı ve dikkatli biçimde takip etmesi, internetteki videoları belki de defalarca izlemesi anlamında pek faydalı! 'Geceyle gündüzü bir kez bile karıştırmamıştır' ve 'klasik müzik kahramanlar arar, diplomalar değil' ifadeleri de; kitapta çokça karşılaşılmak istenen biçimdeki cümlelerin azınlık halleri...  
 
Emin olabiliriz ki; her kitabın orijinal dili daha heyecan vericidir. Çeviri, bazen yazarı dahi geçecek bir ustalık gerektirir. Kitabın çevirisinin yakın bir tarihte yayımlanmak üzere yetiştirildiği, bunun için hızlıca çevrildiği neredeyse kesin! Zira çevirmen, edebi dille çeviri için riske girmemiş. Anlaşılır olmasının yeterli olacağını düşünmüş. Birebir çeviride olduğu gibi uzun cümlelerin yanı sıra yüklemlerdeki zaman kalıplarının tutarsız ve uyumsuz olduğu cümlelerle kurulan paragraflar ortaya çıkmış. Öyle ki zaman zaman kısa cümlelerde dahi kopukluklar oluşmuş. Virgül kullanılan yerlerde üç nokta ve ünlem kullanımının gerektiği unutulmuş! Esasen, 'aceleci bir çeviriden dolayı oluşmuş özensizlik' denebilecek bir yapı oluşmuş.  
 
Kitabın, Almanca veya İngilizce kitap okunuyormuş zannı ile değerlendirilmesi, daha kolay okunup anlaşılmasına katkı sağlar. 30. sayfadan itibaren romanlaşan kitabın okunması rahatlıyor ve okuma zevki artıyor. Burada Fazıl'ın Almanya'daki eğitimle değişen hayatı, -belli zaman atmalarıyla da olsa- daha ilgi çekiyor. 79. sayfadan itibaren başlayan eser tanıtımları ise, kitabın dengesini farklı bir eksene kaydırıyor. Bunlar arasında yer alan ve yabancı isimlerin yaptığı röportajlar, dinleyicinin eserler hakkında rehber niteliğindeki bilgilere ulaşmasına kolaylık sağlıyor. Say'ın ülke iktidarına yönelik eleştirilerinin de yer aldığı satırlar ise, hem bugünün dinleyicisine 'seçmenlik görevi' ile 'aktif rol alma sorumluluğu'nu hatırlatıyor, hem de gelecekte yazılacak tarihin bugüne dair sayfalarına not düşüyor.   
 
Kitap, piyanist, besteci ve dünya yurttaşı Fazıl Say'ın bilinmeyenlerinden öte, hiç tahmin edilemeyecek yönlerine de yer veriyor. Sanatçı hakkında az bilgi sahibi olanlarla önyargı sahibi olanların kesinlikle okuması gereken kitabın, yeni baskılarında daha 'romanlaşması' ve müzik bilgisi olan bir editörce okuyucuya sunulmasının gerekleri ağır basıyor. 
 
Ersin Antep 
 
Fazıl Say: Piyanist, Besteci, Dünya Yurttaşı *** 
Jürgen Otten 
Kırmızı Yayınları, 200 sayfa  
ISBN 9786055411336 

BENZER HABERLER

    YORUMLAR


    Akçaağaç Sok. Görhan Apt. No: 1/1 Acıbadem Üsküdar / İSTANBUL | T: 0216 325 27 13 | F: 0216 326 39 20
    sohbet hatları mersin escort beylikdüzü escort ataköy escort mersin escort canlı bahis dert köşesi sohbet numaraları canlı bahis mersin escort tesettur kap kadıköy escort pendik escort bostancı escort kartal escort kartal escort eryaman escort instagram takipçi hilesi instagram takipçi hilesi instagram takipçi hilesi instagram takipçi hilesi telefon no sorgulama Müzik indir free instagram followers istanbul escort sisli escort istanbul escort www.halkaliescortbayanlari.com Youjizz alanya escort kızılay escort şirinevler escort ankara temizlik astropay astropay bozum sohbet mersin escort instagram begeni hilesi instagram takipci hilesi