22.05.2015

Paylaş:

1. Dünya Savaşı sırasında Gelibolu cephesinde bestelendikten sonra kaybolan ‘Gelibolu' adlı Keman-Piyano Sonatı’nın İngiltere prömiyeri 23 Mayıs Cumartesi sabahı İngiliz Müzik Festivali’nde yapılacak.

'Gelibolu Sonatı’ 1915 yılında Avustralyalı besteci F(rederick) S(eptimus) Kelly tarafından yazılmış. Kelly’nin ünlü kemancı Jelly d’Aranyi için çadırında bestelediği Sonatın ağır savaş şartlarının gölgesi altında nasıl olup da bestelenebildiği ayrı bir merak konusu. Gelibolu Sonatı’nın İngiltere prömiyerini yapacak olan kemancı Rupert Marshall-Luck, internet üzerinden yayın yapan İngiliz müzik portalı Amati ile yaptığı röportajda, eserin ilk olarak müzikolog Philip Lancaster tarafından dikkatine sunulduğunu söylüyor. Lancaster’in bilgilendirmesi sonucu eserin el yazmasını Avustralya’nın Canberra şehrindeki Ulusal Kütüphane’den edinen Marshall-Luck, Büyük Savaş’tan geriye kalan pek çok şiire aşina olunduğunu ama savaşın çetin koşulları altında yazılmış müzik eserlerinin önümüze çok nadir çıktığını ve Gelibolu Sonatı’nın bu anlamda büyük önem taşıdığını söylüyor. FS Kelly’nin eserinin yüzeyinde pastoral etkiler taşıdığının altını çizen Marshall-Luck derine inildikçe savaşın yarattığı travmanın bestecinin ezgilerine yansıdığının görülebildiğini vurguluyor.

1881 yılında Sydney’de doğan Frederick Septimus Kelly, Eton Koleji’nde okumak üzere 1893 yılında ailesiyle birlikte İngiltere’ye göçmüş. Müzik yeteneği önce piyanoda kendisini gösteren Kelly, Chopin’in öğrencilerinden Antoine-François Marmontel tarafından akademisyen değil yorumcu olmaya özendirilmiş. Ailesinin müzisyen olmasını desteklemediği Kelly bunun üzerine, ileride büyük başarılar elde edip rekorlar dahi kıracağı kürekçilik sporuna meyletmiş. Gelgelelim müzikten hiç kopmayan Kelly bu alandaki çalışmalarını dönemin ünlü İngiliz müzik adamlarıyla birlikte sürdürüp, aralarında Percy Grainger’ın da olduğu ünlü bestecilerden dersler almış ve nihayet 1912 yılında Londra’da piyanist olarak ilk konserini vermiş. 1914 yılında 1. Dünya Savaşı patladığında Kraliyet Deniz Kuvvetleri’ne giren Kelly birkaç ay sonra Gelibolu’ya yollanmış. Savaş sırasında Gelibolu Sonatı’nın yanı sıra Piyano Sonatı ve yaylılar ve arp için 'Eleji' adlı eseri yazan Kelly ne yazık ki 1916 yılında Fransa’daki Somme Meydan Muharebesi’nde yaşamını yitirmiş.

Bu topraklar üzerinde yaşayan bizler için de büyük önem taşıdığı apaçık olan Avustralyalı besteci FS Kelly’nin 'Gelibolu' Keman-Piyano Sonatı’nın İngiltere prömiyeri Londra’da düzenlenen İngiliz Müzik Festivali kapsamında 23 Mayıs Cumartesi sabahı saat 10.45’de Dorchester Abbey’de kemancı Rupert Marshall-Luck ve piyanist Matthew Rickard tarafından yapılacak.

Bakalım, yakın tarihimizin en önemli hadiselerinden biri olan Çanakkale Savaşları’nın yüzüncü yıldönümünde FS Kelly’nin Gelibolu Sonatı’nın Türkiye prömiyerini hangi kemancımız yapacak?

Serhan Bali