MAKALE

Müziği en doğru şekilde duyabilmek (V. bölüm)

27.05.2016


Paylaş:

Hi-fi cihazlarının yerleşim detayları, yansıtcı, emici alanlar, oda reprodüksiyonu, dikdörtgen odanın kısa duvarına yerleşim, dikdörtgen odanın uzun duvarına yerleşim, kare oda yerleşimi, basların ayarları, sahne imajını yoğunlaştırmak, bi-wire hoparlör kabloları, banana plug'lar ve kabloların yanma sürecinden sonra bu ay biraz daha detay bilgilere girerek hoparlörlerin çalışma prensiplerini ele alacağız.  

Hoparlörlerin çalışma prensipleri  

Kişilerin neredeyse tamamı ses sistemi satın alma kararlarını öncelikli olarak frekans tepkisi özelliklerine dayanarak verdikleri için konumuza bir soru ile başlayalım... Sizce 45Hz-18kHz frekans tepkisine sahip A hoparlörü mü yoksa 20Hz – 25kHz aralığında frekans tepkisine sahip B hoparlörü mü daha iyi ses verir? Öncelikle bu rakamlara bakarak herhangi bir veri elde etmenin mümkün olmadığını belirtmek isterim. Kendi bağlamı içinde düşünülmediği ve diğer teknik veriler ile bir bağlantı kurulmadığı takdirde bu rakamlarla gerçek ses kalitesi hakkında bilgi sahibi olmak asla mümkün olamaz. Bu süreci biraz açıklayarak, frekans tepkisi özellikleri hakkında bazı endüstri sırlarını vermekte yarar görüyorum.  

Frekans tepkisi özellikleri bir hoparlörün üretebileceği frekansların ve müzik tonlarının aralığını Hertz (eski ifadesiyle saniyede devir) biriminde ölçülmüş olarak tarif eder. İnsanın işitme aralığı genel olarak çok düşük bas tonlar için 20 Hz ile en yüksek tiz ton olan 20 kHz (20,000Hz) arasında düşünülür. Bu aralıkta ses üretebilen bir hoparlörün de canlı gibi ses vereceği varsayılır. Ne yazık ki bunun garantisi yoktur ve olamaz da... Bir hoparlörün frekans performansının en önemli belirleyicisi; genişliği veya aralığı değil tüm işitilebilir frekansları kayıt edildikleri ses düzeyinde yeniden üretebiliyor olup olmadığıdır.  

Bir hoparlörden tonların miksini değiştirmesi istenmez. Eğer değiştirecek olursa ses ve enstrümanların tınıları bozulur, doğal olmayan şekilde ses üretir. İdeal olan; kayıttaki seslerin kayıt edildikleri gibi üretilmesi ve hoparlörün de bu kaydedilen sesi değiştirmemesi istenir. Bir başka deyişle; eğer tüm işitilebilir tonları aynı ses düzeyinde kaydeder ve bu kaydı bir hoparlör üzerinden çalarsanız, tüm işitilebilir tonların aynı orijinallikte çıkmasını istersiniz. Hoparlörleri ölçmenin en gerçek yolu budur.   Tüm frekanslardan oluşan bir sinyal yansıtıcı, yüzeyleri olmayan bir odada bulunan bir hoparlör ile beslenir. Kalibre edilmiş bir mikrofon hoparlörün önüne konur, hoparlörün çıkışı bir makine ile beslenir ve bu makine ise "Şekil A"da görüldüğü gibi frekans-genlik ilişkisinin grafiğini çizer.  



Şimdi ise "Şekil B"deki grafiğe bakalım. Bu grafikte saf unobtainium'dan yapılmış sürücü ve tiz hoparlörlere sahip Model 10’un frekans tepkisini görüyoruz.  

Grafikteki düz çizgi, hoparlörün “düz” olduğunu gösterir ve hoparlör müziğin tüm tonlarını aynı ses düzeyinde üretir. Ancak bu da “düz” bir hoparlörün kaydedilen tüm sesleri aynı ses düzeyinde çalacağı anlamına gelmez - buraya dikkat -  tüm seslere eşit muamele göstereceği anlamına gelir! Müziğe kendi iradesini empoze etmeyecek fakat müziği kaydedildiği gibi duymanıza izin verecektir. Düz iyidir. Düz tepki, hoparlörün sesi doğru bir şekilde ürettiği anlamına gelir.  

 

Ne yazık ki gerçekte ne Erehwon Model 10 diye bir ürün ne de unobtainium diye bir madde yok. Günümüzün teknolojileri; hoparlör tasarımcılarının “düz” idealine yaklaşmasına eskisinden daha fazla imkan sağlıyor olsa da “mükemmellikten” hala çok uzakta olduklarını da ifade etmemiz gerekir. Peki bir frekans aralığı özelliği doğru bir ölçü değilse doğru ölçü nedir?  

Bağlam içinde frekans tepkisi  

Genlik toleransını da içeren; “XHz-YkHz +/- 3dB” şeklinde ifade edilen bir frekans tepki sayısı, hoparlörün frekansla göreceli tepkisinin merkez hattan 3 desibelden daha fazla sapmadığını gösterir. “eksi veya artı 3dB” özellik standart olarak düşünülür. Teoriye göre 3dB farklar “ancak algılanabilmektedir” bu nedenle tepki eğrisi bu tolerans penceresi içinde bulunan bir hoparlör  makul oranda hassas bir hoparlördür. Şimdi ise bu fikrin tutarlı olup olmadığına bakalım.  

  

"Şekil C"deki hoparlör 20Hz-20kHz +/- 3dB olarak belirtilebilecek olan bir tepkiye sahiptir. "Şekil D"ye baktığımızda da bu hoparlörün hoparlör C ile tamamen aynı özelliklere sahip olabileceğini düşünebiliriz.  


 

Peki sizce verdikleri sesler acaba birbirine benziyor mu? Hayır! Verdikleri sesler asla birbirine benzemez. C hoparlöründeki “tek tip” bas, seslerin ve diğer enstrümanların doğal olmayan sesler vermesine neden olacaktır, fakat D hoparlörü düz ve daha doğal ses verecektir.  

Eğer tamamen tepki eğrilerine bakarak seçmek zorunda olsaydım; C hoparlörünün genlik varyasyonları daha uç ve “sivri” olduğundan, genlik varyasyonları daha yumuşak ve hafif olan D hoparlörünü seçerdim.  



Şimdi "Şekil E"deki hoparlörün tepkisine bakalım. Bu hoparlör düşük genlik varyasyonlarıyla düz bir tepki eğrisi sergilediği için oldukça doğal bir ses bekleyebilirsiniz; ancak bu hataların bant genişliği oldukça geniş olduğundan, deneyimler bize düşük ses düzeyi değişikliklerinin bile geniş aralıkta frekansları kapsaması durumunda duyulabileceğini göstermiştir.  

E hoparlörü zengin baslara, belirgin tizlere sahip olsa da; orta aralıklarda derin veya geride kalması muhtemeldir. Ses cihazları meraklılarının "Gülümseme Eğrisi” olarak tanımladığı bu özellik aslında istenilen bir özellik değildir, ancak amatör alıcılar için oldukça “satılabilir” bir özelliktir.  

Gelecek ay görüşmek üzere, müzik dolu güzel günler dilerim...

BENZER HABERLER

    YORUMLAR


    Akçaağaç Sok. Görhan Apt. No: 1/1 Acıbadem Üsküdar / İSTANBUL | T: 0216 325 27 13 | F: 0216 326 39 20
    sohbet hatları mersin escort beylikdüzü escort ataköy escort mersin escort canlı bahis dert köşesi sohbet numaraları canlı bahis mersin escort tesettur kap kadıköy escort pendik escort bostancı escort kartal escort kartal escort eryaman escort instagram takipçi hilesi instagram takipçi hilesi instagram takipçi hilesi instagram takipçi hilesi telefon no sorgulama Müzik indir free instagram followers istanbul escort sisli escort istanbul escort www.halkaliescortbayanlari.com Youjizz alanya escort kızılay escort şirinevler escort ankara temizlik astropay astropay bozum sohbet mersin escort instagram begeni hilesi instagram takipci hilesi