18.03.2026

Paylaş:

“İtalyan senfonisi, içgüdünün tanıdığı gizemli yasalara uyarak, birbirini keyfi bir şekilde izleyen birkaç bölümden oluşan özgür bir şiir türüdür.”
                      - Gian Francesco Malipiero
 
Gian Francesco Malipiero, 1882 yılında Venedik’te dünyaya geldi ve müzisyen bir ailede büyüdü. Babası piyanist ve orkestra şefi, dedesi Francesco ise Gioachino Rossini’nin de takdir ettiği bir opera bestecisiydi; kardeşlerinden Riccardo viyolonselci, Ernesto ise kemancıydı. Malipiero dokuz yaşında keman öğrenmeye başladı. 1893’te anne babasının ayrılmasının ardından babasıyla Trieste, Berlin ve Viyana’ya gitti. 1898’de Viyana Konservatuvarı’nda armoni dersleri aldı, ancak keman sınıfına kabul edilmedi. 1899’da annesinin yanına Venedik’e döndü ve 1902’ye kadar “Benedetto Marcello” Müzik Lisesi’nde kompozisyon ve armoni eğitimi gördü. 1902’den itibaren sık sık Biblioteca Marciana’ya giderek Claudio Monteverdi ve diğer eski bestecilerin el yazmalarını inceledi. 1904’te Bologna’daki “Martini” Müzik Lisesi’nden mezun oldu, diploma eseri olarak Dei sepolcri başlıklı orkestra yapıtını sundu. Aynı yıllarda Ottorino Respighi ile tanıştı ve Toscanini yönetiminde Strauss’un Tod und Verklärung eserini dinledi.
 
1906-1909 arasında üç kez Berlin’e giderek Max Bruch’tan dersler aldı, Ferruccio Busoni ile tanıştı. 1908’de Debussy’nin Pelléas et Mélisande operasını, 1909’da ise Dresden’de Strauss’un Elektra’sının ilk temsilini izledi. 1913’te Paris’te Alfredo Casella, Ravel ve Gabriele D’Annunzio ile tanıştı; aynı dönemde Stravinski’nin Le Sacre du Printemps’ının ilk gösterimine katıldı. Daha sonra Parma Konservatuvarı’nda ders verdi. Eski İtalyan müziğine duyduğu ilgi, Claudio Monteverdi’nin tüm eserlerini yayımlamasıyla doruğa ulaştı. 1936’dan itibaren Padova Üniversitesi’nde ders verdi. Venedik’teki “Benedetto Marcello” Müzik Lisesi’nde öğretmenliğe başladı ve 1939-1952 yılları arasında bu kurumun müdürlüğünü üstlendi. 
 
1934’te Roma Opera Tiyatrosu’nda Luigi Pirandello’nun metni üzerine bestelediği La favola del figlio cambiato ilk kez sahnelendi; oyundaki bir genelev sahnesi nedeniyle Mussolini öfkelendi ve faşist rejim eserin İtalya’da yeniden sahnelenmesini yasakladı. 1930’lu ve 40’lı yıllarda Malipiero, hem İtalya’da hem yurt dışında sahnelenen operalarıyla geniş bir ün kazandı. 1943-45’teki Nazi işgali sırasında Venedik’te kaldı ve konservatuvar müdürü olarak öğrencilerini ve öğretim üyelerini toplama kamplarından korumak için çabaladı.
 
1949’da New York’taki National Institute of Arts and Letters üyeliğine seçildi, 1952’de yeniden Asolo’ya çekildi. İzleyen yıllarda uluslararası kompozisyon yarışmalarında jüri üyeliği yaptı ve 1965’te Papa VI. Paolo’nun davetiyle Stravinski ve Darius Milhaud ile birlikte Roma’daki bir konserde yer aldı. 1971’de soprano ve org için kısa bir Agnus Dei besteleyerek bestecilik yaşamını noktaladı. 1972’de 90. Doğum günü onuruna SIAE tarafından altın plaketle ödüllendirildi. 1 Ağustos 1973’te Treviso’da kalp rahatsızlığı nedeniyle hayatını kaybetti ve Asolo’daki villasının bahçesindeki aile mezarlığına gömüldü.
 
Malipiero’nun müzik dili, aşırı bir biçim özgürlüğüyle tanınır. 1950’lere kadar diatonik yazıya bağlı kaldı, sonrasında giderek daha gergin ve kromatik ifadelere yöneldi, ancak on iki ton tekniğini bütünüyle benimsemedi. Kendi üslubunu terk etmeden sürekli yenileyen bir yaratıcıydı. Sanatsal yalnızlığına rağmen Stravinski, Bloch, Diamond, Dallapiccola, Hindemith, Sessions ve Berio gibi 20. Yüzyılın büyük bestecileriyle temasını sürdürdü. Dallapiccola onu Giuseppe Verdi’den sonraki en büyük İtalyan müzik dehası olarak nitelendirdi.


Gian Francesco Malipiero (1882-1973)