04.09.2026

Paylaş:

Rönesans’ın sonlarında yaşamış İtalyan besteci, organizatör, orgcu, diplomat, koreograf ve dansçı Emilio de’ Cavalieri…
 
İlk oratoryoyu yazan besteci olarak kabul edilen Cavalieri’nin (1550-1602) eserleri, Roma, Floransa ve Venedik’te etkin olan çağdaşlarıyla birlikte müzikal Barok dönemin başlangıcını tanımlamada kritik rol oynamıştır. Roma’da, Michelangelo’nun yakın dostu Tommaso de’ Cavalieri’nin oğlu olarak dünyaya gelen ve ilk eğitimini burada alan sanatçı, 1578 ile 1584 arasında orgcu ve müzik direktörü olarak çalıştı. Roma’da bulunduğu dönemde özellikle Paskalya dönemine ait oratoryoların düzenleyicisi olarak öne çıktı. 1587’de kardeşinin yerine Toskana Büyük Dükü olan Kardinal Ferdinando de’ Medici ile bağlantı kurdu ve Medici Sarayı’nın ihtişamlı etkinliklerinde talep edilen gösterişli intermedioların (müzikli ara sahneler) tören yöneticisi oldu. Floransa Camerata’sının kurucusu ve hamisi Kont Giovanni de’ Bardi de bu prodüksiyonlarda onunla çalıştı.
 
1589 yılının Mayıs ayında, Büyük Dük Ferdinando’nun Lorraineli Christina ile evliliği için yapılan şenliklerde Girolamo Bargagli’nin La pellegrina’sı, altı özel intermedio ile sahnelendi. Son intermedio’nun ilk numarası başlangıçta Bardi’ye aitken, gösteride Cavalieri’nin ünlü Aria del Gran Duca üzerine yazdığı virtüoz parça ile değiştirildi. Bu parça kısa sürede Avrupa genelinde popüler oldu ve Antwerp’te Peter Philips’in hazırladığı versiyon dâhil pek çok düzenleme ve varyasyona konu edildi. Cavalieri, monodiye dair bazı fikirleri doğrudan Bardi’den almış olabilir, zira Camerata’nın aktif olduğu dönemde grubun üyesi değildi. Bu yıllarda erken monodinin başlıca temsilcilerinden Giulio Caccini ile bir rekabet de geliştirmiş olabilir.
 
1590’larda Floransa’dayken birkaç pastorale (operanın öncüsü sayılan, kır ortamında geçen, çoban ve çoban kızlarının karakter olduğu yarı dramatik eserler) besteledi. Aynı dönemde sık sık Roma’ya diplomatik geziler yaptı, şehrin müzik hayatında etkinliğini sürdürdü ve Aziz Filippo Neri’nin Oratoryo Cemaati ile bağlantı kurdu. Şubat 1600’de, ünlü eseri Rappresentatione di Anima, et di Corpo’nun prömiyerini gerçekleştirdi. Eser, genellikle “ilk oratoryo” olarak kabul edilir. Roma kayıtlarına göre bu yapıt, Santa Maria in Vallicella’ya bitişik Oratorio dei Filippini’de o yıl iki kez sahnelendi ve 35 kardinal tarafından izlendi. 1600’de Cavalieri, Jacopo Peri’nin ilk operalardan biri olan Euridice’yi sahneledi. Bu, Fransa Kralı IV. Henri ile Maria de’ Medici’nin düğün şenliklerinin bir parçasıydı. Ancak ana etkinlik Il rapimento di Cefalo’nun prodüksiyonunun kontrolü kendisinden alınıp rakibi Caccini’ye verilince, büyük bir öfkeyle Floransa’yı terk etti ve bir daha geri dönmedi.
 
Cavalieri’nin seküler üretimi madrigaller, monodiler ve intermediolar için yazılmış parçaları kapsar. Dinî eserleri arasında Yeremya’nın Ağıtları ile Rappresentatione di Anima, et di Corpo öne çıkar ve bu sonuncusu günümüze ulaşan en önemli tarihsel bestesi kabul edilir. Müziğinin önemli bir bölümü dönemin en ileri üslubunu yansıtır. Dört sesli vokal parçalarda sıklıkla süslemeli ve etkileyici melodik çizgiler bulunur, melodinin diğer seslerden belirgin şekilde ayrışması, erken Barok’un tanımlayıcı özelliklerinden biri hâline gelir. Bazı tarihçiler, trill (süsleme tekniği) kullanımını ilk kez sistemli hâle getirenin Cavalieri olduğunu ileri sürer. Zaman zaman enharmonik modülasyon ya da eşit aralık sistemi gerektiren enharmonik kromatizmle deneyler yapmış, hatta 1590’larda bu tür müzikleri çalmak için özel bir org yaptırdığı da rivayet edilmiştir. Bu çok yönlü yenilikçi, Rönesans’ın kapanışı ile Barok’un doğuşu arasındaki eşiğe damga vurarak opera ve oratoryonun dilini kalıcı biçimde şekillendirmiştir.


©️ Levent Bakırcı
 
Emilio de’ Cavalieri, 11 Mart 1602’de Roma’da hayatını kaybetti ve Santa Maria in Ara Coeli’deki Cavalieri Şapeli’ne gömüldü. Mezar taşı 18. yüzyıldaki restorasyonlar sırasında kayboldu. Mart 2002’de gömülüşünün anısına şapele yeni bir plaket yerleştirildi. Üzerinde şu ibare okunur:
Romalı soylu Emilio de’ Cavalieri,
Yenilikçi ve dahi besteci
İlk melodramların yaratıcısı,
Medici Sarayı’ndaki tüm müzisyen ve sanatçıların gözetmeni,
Roma Senatosu ve halkının koruyucusu.
11 Mart 1602’de buraya defnedildi.
***
Ölümünün 400. Yıl dönümünde.