28.10.2026
18. yüzyılın ikinci yarısında İtalyan operasının merkezi figürlerinden olan Napoli müzik okulunun büyük bestecilerinden Domenico Cimarosa…
Üretken bir besteci olan Cimarosa, oratoryolar, ilahiler, vokal ve enstrümantal müzikler dâhil birçok eser bestelemiş, toplam 99 opera yazmıştır. Operaları arasında en ünlüsü 1792 tarihli Il matrimonio segreto’dur. Cimarosa, 1749’da Aversa’da doğdu; dört yaşındayken ailesiyle birlikte doğduğu şehri terk etmek zorunda kaldı ve Napoli’ye taşındılar. Babası Gennaro Cimarosa, Capodimonte Sarayı’nın inşaatında çalışan bir duvarcıydı ve bu çalışmalar sırasında geçirdiği bir kaza sonucu hayatını kaybetti. Annesi Anna di Francesco ise, kiliseye yakın bir manastırda çamaşırcı olarak çalışıyordu. Genç Domenico, müziğe dair ilk bilgileri bu manastırın orgcusu olan Peder Polcano’dan aldı. 1761 yılındaSanta Maria di Loreto Konservatuvarı’na kabul edildi. Öğretmenleri arasında dönemin Alessandro Scarlatti’den sonra en iyi eğitmeni olarak kabul edilen Gennaro Manna, Antonio Sacchini ve kontrpuan eğitimi aldığı Fedele Fenaroli yer aldı. Kısa sürede usta bir kemancı, klavsenist ve orgcu oldu. Aynı zamanda yetenekli bir şarkıcıydı. Konservatuvardan ayrıldıktan sonra kastrato Giuseppe Aprile ile şan ve Niccolò Piccinni ile kompozisyon dersleri alarak kendini geliştirdi.
1772 karnaval sezonunda Le stravaganze del conte adlı komik operasıyla sahneye ilk adımını attı. Eser Napoli’deki Teatro dei Fiorentini’de sahnelendi ve ardından Le magie di Merlina e Zoroastro adlı, commedia dell’arte geleneğine dayanan farsetta geldi. 1778’de Roma’daki Teatro Valle’de ilk kez sahnelenen L’italiana in Londra büyük beğeni topladı. Eserin getirdiği başarı sayesinde Cimarosa’nın ünü Avrupa’nın dört bir yanına yayıldı. 1780’de Milano’daki Teatro alla Scala’da sahnelenen L’italiana in Londra, kısa süre sonra Dresden’de sahnelendi ve 1780’lerin başlarında burada Almanca’ya çevrilmiş dört eseri sunuldu. 1779’da Napoli Kraliyet Şapeli’ne yardımcı orgcu olarak atandı, bu görevini 1786’ya kadar sürdürdü ve o tarihte ikinci orgcu konumuna yükseltildi.
Giannina e Bernardone, 1781 sonbaharında Venedik’teki Teatro San Samuele’de ilk kez sahnelendi ve büyük başarı elde etti. Ertesi yıl yine Teatro Nuovo’da Le trame deluse ovvero I raggiri scoperti adlı eserini sundu. Bu opera Napoli halkı tarafından beğenildi ve ertesi yıl Ağustos ayında La Scala’da tekrar sahnelendi. Ardından Viyana, Marsilya, Dresden ve başka Avrupa şehirlerinde oynandı. Bu, Rossini’nin en sevdiği Cimarosa eseriydi; öyle ki La Cenerentola operasındaki ünlü altılı sahnesi için bu eserden bir beşliyi model aldı. Aynı yıl Teatro del Fondo’da bir oratoryo olan Il sacrifizio d’Abramo’yu sahneledi. Sonbaharda sezonun dördüncü eseri olarak komedi Il credulo ve farsa La baronessa strambasahnelendi. Her iki eser de Tibaldi Chiesa’ya göre zayıf ve sıradandı. Çok daha fazla başarı elde eden eser, Diodati’nin librettosuyla sahnelenen farsa L’impresario in angustie oldu. 1787’de Roma’daki bir tekrar gösteriminde, Johann Wolfgang von Goethe de izleyiciler arasındaydı ve bu eseri “her zaman neşe veren bir eser” olarak tanımlamıştı.
1791’in sonunda Viyana’ya gelen Cimarosa’yı şehir sıcak bir şekilde karşıladı, zira birkaç yıldır birçok operası Viyana’da tekrar tekrar sahneleniyordu. Eski hamisi olan İmparator II. Leopold tarafından da coşkuyla karşılandı. Cimarosa, dört yıl önce, II. Leopold henüz Toskana Grandükü iken onunla tanışmıştı. Avusturya İmparatoru besteciye oldukça cömert davrandı. Onu saray müzik direktörü olarak atadı, yıllık on iki bin duka altınlık yüksek bir maaş verdi, imparatorluk sarayında bir daire tahsis etti ve kısa süre önce saray şairi ilan edilen librettist Giovanni Bertati ile bağlantı kurmasını sağladı. Bu iş birliği sayesinde Cimarosa’nın en ünlü başyapıtı Il matrimonio segreto ortaya çıktı. Eser 1792’de Burgtheater’da sahnelendi ve büyük bir başarı kazandı. Şüpheli bir anekdota göre, imparatorun isteğiyle aynı akşam opera baştan sona yeniden sahnelenmiştir. Cimarosa, yaklaşık altı yıl süren bir ayrılığın ardından, büyük ihtimalle 1793 ilkbaharında Napoli’ye döndü. Sıcak bir şekilde karşılandı ve Il matrimonio segreto hemen Teatro dei Fiorentini’de sahnelendi. Öyle büyük bir coşku uyandırdı ki tam 110 gece üst üste oynandı.
1799’da kurulan Napoli Cumhuriyeti sırasında Cimarosa liberal partiye katıldı ve Bourbon Hanedanı’nın geri dönüşüyle, birçok siyasi dostu gibi tutuklandı ve ölüm cezasına çarptırıldı. Ancak bazı etkili hayranlarının araya girmesiyle cezası sürgüne çevrildi. Napoli’den ayrılarak tekrar St. Petersburg’a gitmek istese de sağlık sorunları buna engel oldu. Venedik’e yerleşti ve Palazzo Duodo’da, 11 Ocak 1801’de bağırsak iltihabından hayatını kaybetti.
Cimarosa çağdaşları tarafından çok sevilmiş, sonraki dönemlerde de oldukça takdir edilmiştir. Napoli okulunun tüm bestecileri arasında halkla en çok bağlantılı olan, ama aynı zamanda sanatına en rafine ve değerli üslubu kazandıran oydu. Olağanüstü melodik dehasıyla karakterlerin beklentilerini, düşüncelerini ve ruh hâllerini anlatan aryalar ve toplu bölümler besteledi. Onu özel kılan şey, melodilerinin dinleyiciye doğrudan ve etkileyici biçimde hitap ederek karakterin özünü hemen açığa çıkarmasıdır. Eskiden sadece komik ve maskaraca olan tipler, onun sayesinde tutkuları ve çalkantıları olan insanlara dönüştü; opera buffa ironi dolu bir komediye evrildi. Operaları leziz sayfalarla doludur; notaları zarif, dengeli ve uyumlu bir biçimde akar; melodileri son derece zarif, neşeli ve insancıldır.
Cimarosa, eserlerinin Avrupa’nın önde gelen tiyatrolarında sahnelenmesine tanık oldu. Il matrimonio segreto dışında en bilinen eserlerinden bazıları Le astuzie femminili, L’impresario in angustie, I due baroni di Roccazzurra, Li sposi per accidente, Giannina e Bernardone, L’italiana in Londra’dır. Ciddi operaları arasında ise Cleopatra, La Vergine del sole, L’Olimpiade ve özellikle Gli Orazi e i Curiazi sayılabilir. Enstrümantal eserleri üslup bakımından çoğu kez Mozart’ınkilerle benzerlik gösterir. 88 fortepiyano sonatı, iki flüt ve orkestra için konçerto ve Requiem ile Magnificat gibi öne çıkan çok sayıda dinî eser bestelemiştir. Oda müziği alanında da 18. yüzyıl müziğinin başlıca referans noktalarından biri olmaya devam etmektedir.
