13.11.2026

La Fenice Tiyatrosu’nun yöneticiliğini üstlenerek dönemin İtalyan opera dünyasının en etkili figürlerinden biri olan, Giuseppe Verdi ile kurduğu ve çeyrek asır süren yakın dostluk sayesinde önemli başyapıtların librettolarını kaleme alarak melodram sanatının altın çağına yön veren Francesco Maria Piave.
İtalyan opera librettosu yazarı, çevirmen, sanat eleştirmeni ve tiyatro yöneticisi Francesco Maria Piave, 1810 yılında, cam sanayisiyle bağlantılı varlıklı bir ailenin çocuğu olarak Murano’da doğdu. Babası, Napolyon döneminde 1808’den 1816’ya kadar Murano belediye başkanlığı, yani podestà görevini yürütmüştü. Onun isteğiyle genç Piave, Venedik Patriklik Ruhban Okulu’nda din eğitimi almaya başladı, ancak bu eğitimini 1827 yılında yarıda bıraktı. Daha sonra ailesiyle birlikte Roma’ya taşınan Piave, burada edebiyat eğitimi aldı ve Accademia Tiberina’nın üyesi oldu. Roma yıllarında edebiyatçı Jacopo Ferretti ile tanıştı ve onunla güçlü bir dostluk kurdu. Aynı zamanda Accademia dell’Arcadia üyesi de olan Piave, 1838 yazında babasının ölümü üzerine Venedik’e döndü. Matbaacı Giuseppe Antonelli’nin yanında düzeltmen olarak çalışmaya başladıktan kısa süre sonra çeviri çalışmalarına yöneldi, ardından gazeteciliğe adım atarak Gazzetta Privilegiata di Venezia gazetesine katıldı. Bu gazetede özellikle sanat eleştirisi üzerine birçok makale kaleme aldı.
11 Eylül 1841’de, Carlo Goldoni’nin La bottega del caffè adlı eserinden esinlenerek Don Marzio adlı metni besteci Samuel Levi için opera librettosu olarak yazdı; ancak bu eser hiçbir zaman yayımlanmadı ve sahnelenmedi. Piave’nin sahnelenen ilk librettosu ise ikinci çalışması oldu: Giovanni Peruzzini’nin sözlerini yeniden düzenlediği Giovanni Pacini’nin Il Duca d’Alba adlı eseri 1842 yılında Venedik’teki Teatro La Fenice’de sahnelendi.
Aynı yıl Piave, Teatro La Fenice’nin gösteri direktörü oldu ve Milano’daki Teatro alla Scala ile iş birliğine başladı. 1844 yılında Ernani operasının librettosuyla Giuseppe Verdi ile çalışmaya başladı. Bu iş birliği, dünya müzik tarihine geçen en önemli besteci-librettist ortaklıklarından biri hâline gelecekti. Ernani, 9 Mart 1844’te Teatro La Fenice’de ilk kez sahnelendi. Piave, 1848 yılında aynı tiyatronun resmî şairi olarak atandı.

Giuseppe Verdi, ©️ Ferdinand Mulnier, 1872 civarı
15 Ocak 1855’te Venedik’teki Santo Stefano Kilisesi’nde opera sanatçısı Elisa Gasparini ile evlendi. Bu evlilikten, ileride opera sanatçısı olacak Adelina Piave dünyaya geldi. 1859 yılının Mart ayının başında Piave, Venedik’ten ve La Fenice’den ayrılarak ailesiyle birlikte Milano’ya taşındı. Burada sanat hamisi Clara Maffei’nin, Giuseppe Verdi’nin ve yeni yönetici Massimo d’Azeglio’nun desteğini aldı.
30 Haziran 1860’ta Teatro alla Scala’da tiyatro şairi ve sahne yönetmeni olarak göreve başlayan Piave, operaların görsel düzenlemeleriyle, dekor ve kostüm siparişleriyle yakından ilgileniyordu. Bu görev yalnızca La Scala için değil, Torino’daki Teatro Carignano ve Teatro Regio için de geçerliydi. Piave, Giovanni Pacini, Saverio Mercadante ve Antonio Cagnoni gibi besteciler için yaklaşık altmış opera librettosu yazdı. Ancak onun adını opera tarihine asıl yazdıran çalışmalar, Giuseppe Verdi için kaleme aldığı 10 librettodur. Verdi ile kurduğu yaratıcı ortaklık, İtalyan operasının 19. yüzyıldaki dramatik dönüşümünde belirleyici bir rol oynadı.
1865 yılında Piave, Verdi’nin karşı çıkmasına rağmen Milano Konservatuvarı’nda dramatik edebiyat ve diksiyon öğretmenliği için başvuruda bulundu, ancak başvurusu reddedildi. Bu reddin yarattığı hayal kırıklığı ve uzun yılların getirdiği yorgunluk sonucunda Piave, 5 Aralık 1867’de felç geçirdi. Bu olaydan sonra konuşma yetisini ve çalışma kapasitesini kaybetti. Başta Giuseppe Verdi olmak üzere bazı besteciler, ona maddi destek sağlayarak hem yaşamını hem de kızının eğitimini güvence altına aldılar.1868 yılında Ricordi yayınevi, Piave yararına Album per Canto di Auber-Cagnoni-Mercadante-Ricci-Thomas-Verdi a beneficio del poeta F. M. Piave adlı yardım albümünü yayımladı. Daniel Auber, Antonio Cagnoni, Saverio Mercadante, Federico Ricci, Ambroise Thomas ve Giuseppe Verdi’nin eserlerinin yer aldığı bu albümün gelirleri, Piave ve ailesine destek olmak amacıyla kullanıldı. Francesco Maria Piave, 5 Mart 1876’da Milano’da geçirdiği kalp krizi sonucu hayatını kaybetti. Giuseppe Verdi, onun cenaze ve mezar masraflarını üstlendi. Bu jest, iki sanatçı arasındaki ilişkinin yalnızca profesyonel bir iş birliğinden ibaret olmadığını; derin bir dostluk, vefa ve sanat kardeşliği üzerine kurulduğunu da gösterir.

©️ Levent Bakırcı
Piave, özellikle Giuseppe Verdi ile yaptığı iş birliği sayesinde opera tarihinin en önemli librettistlerinden biri olarak kabul edilir. Verdi’nin Ernani, I due Foscari, Macbeth, Il corsaro, Stiffelio, Rigoletto, La traviata, Simon Boccanegra, Aroldo ve La forza del destino gibi önemli eserlerinin librettolarında onun imzası vardır. Bu metinler, Verdi’nin müziğiyle birleşerek yalnızca 19. yüzyıl İtalyan operasının değil, bütün opera repertuvarının en kalıcı başyapıtları arasında yerini almıştır.

©️ Levent Bakırcı

Tüm Yazarlar