09.06.2012
Bach'ın yapıtları içinde kantatların ayrı bir yeri vardır. Leipzig Thomas Kilisesi kantoru olduktan sonraki dönemde, görevi gereği her hafta ayinde seslendirilmek üzere bir kantat besteliyordu. Bu yapıtlar okul öğrencilerinin oluşturduğu küçük bir koro ve orkestrayla seslendiriliyor, solo bölümler için zaman zaman okul dışından solistlerle işbirliği yapılıyordu. Bach ayin sırasında seslendirilen bu yapıtların metinlerini büyük bir titizlikle seçiyor, sözleri bir kez de müzikle betimlemeye büyük özen gösteriyordu. Kantatların her biri gerçek birer başyapıttır ve Bach'ın dehasını en iyi yansıtan örneklerdir.
Şarkı söylemeye doğduğu kentin kilisesindeki çocuk korosunda başlayan günümüzün en tanınmış kontrtenorlarından Andreas Scholl, geçtiğimiz haftalarda piyasaya çıkan CD'sinde Bach'ın soprano solo ve orkestra için bestelediği kantatlardan örnekler seslendirmiş. Andreas Scholl Bach'ın müziğiyle dokuz yaşında kilise korosunda tanışmış; Johannes Pasyon'u ilk kez seslendirdiği zamanki duygularını hala unutamadığını söylüyor. Koroda geçen yıllar onun Bach'ın müziğindeki detayları özümsemesine yardımcı olmuş. Ayrıca Alman olduğu, ana dilinde şarkı söylediği için, sözleri adeta bir lied seslendirirmişçesine ustalıkla müzikle kaynaştırabiliyor.
Kayıtta yer alan ilk yapıt Bach'ın en tanınmış solo kantatlarından BWV 82, Ich habe genug. Orijinali bas solo, obua ve yaylılar orkestrası için olan bu yapıt ilk kez 1727'de seslendirilmiş. Bach, sonraki yıllarda kantatı değişik tonlara transpoze ederek mezzosoprano ve soprano için de düzenlemiş. Yapıtın sözleri, Luka İncili'nde İsa'nın doğumunun ardından tapınakta Tanrı'ya adanmasının anlatıldığı bölümden yola çıkarak oluşturulmuştur. Mesih'in doğumunu görmeden ölmeyeceği kendisine bildirilen Şimon, İsa'nın tapınağa getirildiğini görünce o anın geldiğini anlar ve Tanrı'ya, artık huzur içinde ölebileceğini, bu dünyadan hiçbir beklentisi kalmadığını söyler. Bach'ın benzer konuları işlediği yapıtlarında olduğu gibi, bu kantatta da ölüm, huzur ve mutluluk dolu bir uykuyla özdeşleştirilir. Andreas Scholl bu huzurlu ve sakin atmosferi büyük bir ustalıkla yansıtmayı başarıyor.
BWV 169, Gott soll allein mein Herze haben başlıklı kantat, alto solo, üç obua, yaylılar orkestrası ve org solo için bestelenmiş. Bach her yapıtında olduğu gibi burada da, insan sesi ve solo çalgılar arasındaki birlikteliği ve uyumu en ince detayına dek gözetmiş. Tüm yaşamı boyunca ustalıkla çaldığı orgu yapıtta ikinci bir solist gibi öne çıkarmış. Albümde ayrıca günümüzde Bach'ın olmadığına kesin gözüyle bakılan (büyük olasılıkla Georg Melchior Hoffmann'ın kaleminden çıkan) BWV 53, Schlage doch gewünschte Stunde başlıklı arya da yer alıyor. Solo sese eşlik eden yaylılara eklenen iki küçük çan, kilisedeki matem törenlerinin havasını başarıyla yansıtıyor.
Andreas Scholl'un yeni CD'si, onun daha önceki barok kayıtlarını bilenler için gerçek bir şölen olarak tanımlanabilir.
Aydın Büke
J.S.Bach ****
Kantatlar: BWV 82, Ich habe genug; BWV 169, Gott soll allein mein Herze haben; BWV 150,
Nach dir, Herr, verlanget mich - Sinfonia; BWV 200,
Bekennen will ich seinen Namen - Aria 'Bekennen will ich seinen Namen'
Andreas Scholl, Basel Oda Orkestrası
Decca CD 4782733