01.04.2015
Fransa'nın güneyinde Alpler’e düşen Barcelona – Düsseldorf seferini yapan Germanwings hava şirketine ait A320 Airbus uçağı dünya kamuoyunda olduğu kadar Klasik Müzik kamuoyunda da büyük şok ve üzüntüye yol açtı. Çünkü kazada hayatını kaybeden 144 yolu arasında Alman opera sanatçıları kontralto Maria Radner, eşi ve küçük bebekleri ile bariton Oleg Bryjak da bulunuyordu. Uçağın yardımcı pilotun intihar etmesi sonucu düştüğü yönündeki açıklamalarsa ikinci bir şok dalgası yaratırken beraberinde pek çok soru işaretini getirdi. Andante dergisi olarak T.C. Devlet sanatçımız değerli piyano virtüozu İdil Biret’in eşi Şefik Büyükyüksel’den eski bir THY ve Avrupa Hava Yolları Birliği üst düzey yöneticisi olarak bizlerle konu hakkındaki görüşlerini paylaşmasını rica ettik.
Bir dönem THY İngiltere ve İrlanda Müdürlüğü, THY Milletlerarası İlişkiler ve Pazarlama Müdürlüğü ve THY Denetim Kurulu Üyeliği yaptınız, ayrıca 25 yıla yakın Brüksel’de Avrupa Hava Yolları Birliği’nin Ticaret Müdürlüğü ve Sendikal İşler Müdürlüğü’nü üstlendiniz. Tüm Avrupa’daki pilot sendikalarıyla yakın temasta çalışmış bir üst düzey yönetici olarak geçtiğimiz salı günü gerçekleşen ve iki değerli opera sanatçısının da ölümüne neden olan elim uçak kazası hakkında ne düşünüyorsunuz? Sizce yardımcı pilot gerçekten de intihar mı etmişti? Yoksa Airbus firması uçakla ilgili teknik problemlerini mi örtmeye çalışıyor?
Beni bu son uçak kazasında esas tedirgin eden İsveç’te yaşayan Mardinlilerin kurduğu futbol takımının son anda uçağa binmekten vazgeçmesi. Sebep olarak İsveç’e gidecekleri Düsseldorf’taki bağlantı uçağının fazla bekleyecek olmasını göstermişler. Bu hiç de inandırıcı bir gerekçe değil. Düşünün son dakikada biletlerini yakıp 8-10 bin Euro’luk yeni biletler almışlar. Dolayısıyla bu futbol takımına esasında ne gibi bir bilgi geldi de uçağa 20-25 kişi birden binmekten vazgeçtiler sorusunun tetkiki gerekir. Bu birisinin elindeki hisseleri o firmanın hisseleri düşmeden bir gün evvel satmasına benziyor. Şüphe çekici. Bir bilgi gelmiş olması gerekir. O yüzden sadece yardımcı pilot intihar etmek istedi deyip geçmenin yeterli olmadığı kanısındayım. İşin ilginci hiçbir gazete de bu konuda yorum yapmadı. Savcı bu durumu araştırıyordur ama henüz hiçbir bilgi gelmedi. Elbette kafaları kurcalayan başka birkaç nokta daha var ama benim şahsen cevabını en merak ettiğim soru bu.
Tabii beni rahatsız eden bir iki gelişme de yaşandı. Örneğin bu olaydan sonra bir televizyon kanalında IŞİD’in pilotu tebrik ettiği ve ailesine yardım için bir bankada hesap açtırdığı bilgisi geldi. Sonra bir daha bundan söz edilmedi. Bir de bir Fransız televizyon kanalında üç havacılık uzmanının katıldığı bir konuşma izledim. Konuşmacılardan biri (sanıyorum bir pilottu) size söz ettiğim Mısır Hava Yolları pilotunun dinî nedenle intihar ettiği kazadan söz edince diğer ikisi araya girip "Bu konuyu açma, bundan bahsetme." dediler ve ayrıntıya girmesini önlediler. Buradan ben böyle bir ihtimal olabileceği ve Fransız yetkililerin bunun düşünülmesini bile istemediği sonucuna vardım.
Ya gerçekten de pilotların sağlık koşullarıyla ilgili bir sıkıntı söz konusuysa?
Öyleyse demek ki pilotların sağlık durumlarının takibi yeterli değil. İntihar temayülü olan bir kimse özel tedavi de görüyorsa bu bilgilerin çalıştığı firmaya aktarılması gerekir. Eskiden beri çok karanlık nedenlerle de uçak düşürenler oldu. Örneğin Amerika’daki 11 Eylül 2001 olaylarından evvel 1999 yılında Mısır Hava Yolları’nın ikinci pilotu uçak New York’tan hareket ettikten bir müddet sonra kaptan pilot kokpit dışına çıktığında kapıyı kilitleyip, tekbir getirerek uçağı düşürmüştü. O olayın gizli kara kutu raporunu okumuştum. Daha sonra da Afrika’da benzeri bir olay yaşanmış. Ve bütün bunlara rağmen gerekli tedbirlerin halen alınmamış olması büyük bir hata.
Kokpit kapısının açılmamasına dair bir önlem alınamaz mıydı sizce?
O kapıyı sağlam yapıyorlar ki dışarıdan birisi kokpite girip uçağa düşürmesin. Zaten kokpitte iki pilot birden aynı anda cinnet geçirmez. Ama diğeri dışarıdayken birinin böyle bir harekette bulunmasına karşın bir önlem alınmaması da büyük hatadır. Daha önceki hadiseler Avrupa’daki hava yollarında gerçekleşmemişti ama bu sefer bir Avrupa hava yolunda gerçekleştiği için bundan sonra önlem alırlar diye düşünüyorum.
Söyleşi: Sanat Deliorman
