HABER

Beethoven'ı 'Viyana'nın çınarı'ndan dinleyelim

27.09.2019


Paylaş:

Paul Badura Skoda’nın Beethoven’ın piyano sonatlarına getirdiği yorumları bir araya getiren Gramola etiketli kayıt setini İZ TV belgeseli için bu yılın başlarında Viyana’ya yaptığımız seyahat sırasında edinmiştim. İlginçtir, şehri daha önceki ziyaretlerimde önünden geçtiğim halde, nedendir bilinmez, içine girmediğim Gramola kayıt mağazasıyla, aldığım bir davet üzerine bu sefer tanışma mutluluğuna eriştim. İyi ki de öyle olmuş yoksa Viyana’nın klasik müzik alanındaki bu şirin ve köklü CD-DVD-LP kayıt mağazasının önünden her seferinde geçip gitmeye devam edecektim (Aşağı yukarı on yıl öncesine kadar, her yurtdışı seyahatimde ziyaret ettiğim o şehrin kayıt mağazasını talan etme arzum ve hırsıma ne olduğu ise ayrı bir yazının konusu).

Yaşamını bir süredir Viyana’da sürdüren Münihli klasik müzik eleştirmeni dostum Jens Laurson Batı’ya Yolculuk belgeselimizin Viyana’ya ayırdığımız bölümü için kendisiyle nerede söyleşi yapabileceğimizi sorduğumda ilk verdiği adres hiç düşünmeden Gramola olmuştu. Viyana’nın tam kalbinde bulunan, tıpkı Kärntner Caddesi gibi meşhur ve onun gibi trafiğe kapalı bir alışveriş caddesi olan Graben’e açılan dar sokaklarda Mozart karısı Constanze’yle birlikte epeyi bir ev değiştirmiş. Meğer Gramola dar cepheli, içi klasik müzik kayıtlarıyla sıkış tıkış olan keyifli bir klasik müzik mağazasıymış (Viyana’da, benim bilebildiğim kadarıyla, Gramola dışında Devlet Operası/Staatsoper’in altındaki Arkadia, Kärntner Caddesi yakınlarındaki Dorotheergasse üzerinde bulunan tarihi Musikhaus Döblinger (Ama kayıttan çok nota mağazası kimliğiyle öne çıkar) ve Haus der Musik’in altında bulunan ve görece yeni sayılabilecek olanla birlikte üç klasik müzik mağazası daha var).

Jens’le belgesel için Viyana’nın klasik müzik yaşamı üzerine yaptığımız tatlı sohbetin ardından ayrılmaya sıra geldiğinde mağazanın yetkilisi olan genç adam bana, Viyanalı efsanevi piyanist Paul Badura Skoda’nın, yazının başında sözünü ettiğim Beethoven piyano sonatları kayıt setini hediye etti. O esnada Gramola’nın aynı zamanda bir kayıt markası olduğunu da öğrendim. Yoğunluktan kayıt setini  dinlemeye daha yeni başlayabildim ve her sonatta Skoda’ya hayranlığım bir kat daha arttı. 90 yaşındaki bu bilge piyanistin (6 Ekim’de 90’ı bitiriyor) Türkiye ve özellikle İstanbul’a da çok gidip gelmişliği var. Öyle ki sosyal medya hesabımdan kayıtla ilgili izlenimlerimi kısaca paylaştığımda birkaç dostum Skoda’yla ilgili anılarını yazdılar. Maalesef bu büyük ustayı sahnede dinleyebilme şansını yakalayamadım ama o kadar güzel ve unutulmaz kayıtlar yaptı ki uzun kariyeri boyunca. Bu sonatları da 1969-70 yıllarında Viyana’da Bösendorfer piyanoyla yapmış. Kariyerinin zirvesinde olduğu yıllar bunlar. Hele bir Ayışığı Sonatı yorumu var ki, hipnotize edici güzelliğiyle gerçekten inanılmaz.

Her yıl yüzlerce Beethoven piyano sonatı kaydı geliyor önümüze, genciyle olgunuyla, isimli isimsiz çok sayıda piyanistin elinden çıkma. Aralarından maalesef pek azı dinleyeni çarpacak kalitede oluyor. O kadar çok kayıt markası (nicedir, ‘klasik müzik kayıt piyasası krizde’ diyenlere söyleyecek iki çift sözüm var!), bu kayıtları göz boyayıcı taktiklerle pazarlayan o kadar çok menajerlik ve PR şirketi, yabancı klasik müzik yayını ve eleştirmen var ki! (evet, maalesef ünlü-ünsüz pek çok eleştirmen de bu kapitalist çarkın zamanla bir parçası oluyor. Olmak istemeyen veya olamayanlar eleniyor ve sonunda ya bu işi bırakıyorlar ya da internet üzerinde varlıklarını sürdürüyorlar). Klasik müzikte ‘ölü sevicilik’ yaygın bir davranış.

‘Ne varsa eskilerde var azizim’ diye özetlenebilecek, bence endüstrinin gelişimini engelleyici, bu davranış modeline bazen (her zaman değil elbette) sert karşı çıkışlar yaparım ama Skoda’nın bir klasik dönem uzmanı olarak, 19’uncu ve hatta 18’inci yüzyıl Viyana’sıyla organik bağlantısı olduğunu her satırından sezdirdiği Beethoven yorumları bana da bu aralar ‘Ne varsa eskilerde var azizim’ cümlesini daha çok mırıldandırıyor. Skoda ölmedi ama... Şükürler olsun ki bu büyük usta hâlâ aramızda yaşıyor. ‘Viyana klasikleri’nin, kökleri sağlam bir Viyanalı gibi yorumlandığı kayıtlar arıyorsanız, Paul Badura-Skoda’nın Gramola etiketli kayıtları tam size göre. Gramola’yı edinmekte zorlanırsanız Spotify üzerinden de dinleyebilirsiniz değerli okurlarım.
 
Serhan Bali

BENZER HABERLER

    YORUMLAR


    Akçaağaç Sok. Görhan Apt. No: 1/1A Acıbadem Üsküdar / İSTANBUL | T: 0216 325 27 13 | F: 0216 326 39 20