CD-DVD

İşte Dessi'nin Fedora'sı

09.10.2019


Paylaş:

Fedora, Victorien Sardou’nun tıpkı Tosca gibi Sarah Bernhardt için yazdığı bir oyundur. Besteci Umberto Giordano eserle ilgilenmiş, karakterlerin isimlerinde bazı değişiklikler yaparak oyunu opera hâline getirmiştir. 17 Kasım 1898 yılında Milano’daki prömiyeri, Enrico Caruso’nun da rol alması sayesinde büyük bir başarı olarak tanımlanmıştır. Umberto Giordano’nun Andrea Chénier operasından sonra en sık temsil edilen eseridir.

 

2015 yılında Cenova’da kaydedilen bu temsilin DVD’sinde rejisör Rosetta Cucchi bize pek fazla yaratıcı fikir sunmuyor. Döneme uygun kostümler stilize bir dekor içinde yer alıyor. Sahnenin sol ön tarafında üç perde boyunca oturan ve kahramanların yaptıklarına benzer hareketler yapan (resim albümü bakan, çay içen, mektup okuyan vs.) bir figüran var. Muhtemelen, saç stiline de bakılırsa Sardou’yu canlandırmaya çalışmış. Esere hiçbir katkısı olmayan sıradan bir figür olarak kalmış bu fikir. İlk perdede yaralanan kont, evden içeri getirilir. Normalde yatak odasındaki yatağa yatırılarak tedavisi için uğraşılırken burada salondaki piyanonun üzerine yatırılıyor. Küçük ve imkânsız opera sahneleri için akıllıca bir çözüm olabilir ama temsilin Cenova operasında gerçekleştiğini unutmayalım.

 

İkinci perde Fedora’nın Paris’teki evinde bir baloda geçer. Sahnede sadece çok güzel antika bir piyano ve sıra sıra sandalyeler var. Sanki balo salonu değil, Fedora’nın evindeki küçük konser salonundayız. Üçüncü perdedeki birkaç aksesuar bize İsviçre’deki Fedora’nın villasını ne kadar hatırlatabilirse o kadar hatırlatıyor. Bu mekânda Fedora’nın neden binici çizmeleri ve pantolonuyla gezdiği ise bir muamma. Her perdeden önce arka fona bir görüntü yansıtılıyor. İkinci perdenin başında bir savaş görüntüsü var. Sonra aradaki intermezzoda Çar Nicholas ve ailesi görünüyor. Fedora’nın konusu 1881 yılında geçer, bu yılda Çar Nicholas 13 yaşındaydı, dolayısıyla beş çocuğunun olması imkânsız. Ayrıca operada bahsedilen suikast 1881 yılında Nicholas’ın dedesine yapılmıştı. Dolayısıyla bu sahnede neden Çar Nicholas, karısı ve beş çocuğunu gördüğümüzü anlamak zor. Yine de bazı operalarda olduğu gibi Meyerbeer’in Le Prophete’ini rock müzik yıldızlarıyla yapan, Don Carlos’u ofiste geçiren rejisörlerden biri değil Cucchi. En azından libretto ve müziği deforme edecek fikirlere yer vermemiş rejisinde.

 

Fedora rolünü 2016 yılında erken yaşta hayata veda eden soprano Daniela Dessi, ölümünden bir yıl önce söylemiş. Ağır ve güç partileri sık ve bazen de zamanından önce söyleyen seslerde oluşan yıpranma problemi Dessi’nin bu kaydında da var. Özellikle Fedora’nın ilk perdede söylediği “O grandi occhi lucenti” eserdeki en bağlı, en yumuşak söylenmesi gereken bölüm. Dessi, belki bu bölüm operanın en başında olduğu için, belki de yukarıda değindiğimiz problemlerden dolayı legato gerektiren bu frazlarda zorlanıyor. Ses renginin orta tonlarda hâlâ çok güzel olmasına karşın, tiz tonlarda ses rengi değişiyor ve vibrasyon aralığı genişleyip sesin odağı dağılıyor. Ancak yılların verdiği tecrübeyle vokal sorunlara rağmen rolünü ustalıkla söyleyip canlandırıyor Dessi. Özellikle operanın finali gerçekten çok etkileyici, zehir içtikten sonra söylediği frazlardaki içtenlik ve inandırıcılık gerçek bir ustanın işi.

 

Loris rolündeki tenor Fabio Armiliato’yu bu rolde de beğenmedim. Sahnesi iyi, rolünü anlaması ve tutkulu söyleyişi güzel fakat sesinde hiçbir renk bütünlüğü yok. Şan pozisyonu sıklıkla değişiyor. Kimi yerde önde, kimi yerde gırtlakta, bazen de sıkışık. Frazlarda hep bir ittirme ve abanma hissettiriyor. Tiz notalara hep alt notadan başlayıp yüklenerek asıl notaya geliyor. Çoğu yerde sesli vokalleri pozisyon uğruna değiştiriyor. Birçok ‘e’, ‘ö’ye dönüşüyor; ‘i’ler ise sıklıkla ‘ü’ oluyor.

 

De Siriex rolünde Alfonso Antoniozzi kariyerinin tam 30. yılında bu kayıtta. Orta tonları oldukça yıpranmış, çoğu yerde şarkı söylemekten ziyade deklamasyona dayalı bir şekilde söylüyor. Daha yüksek rejisterde vücut kuvvetiyle sesinin eski rengini kısmen de olsa yakalıyor. Özellikle ikinci perdedeki “La donna russa”da bazı ritim problemleri yaşıyor ve opsiyonel tiz notayı (Sol) almıyor.

 

Olga rolündeki Daria Kovalenko güzel bir subret renge sahip. Orta tonları biraz sıkışık fakat tizlerde çok rahat. Sahnesi oldukça canlı ve çekici, kanı kaynayan hayatta neşe ve eğlenceden başka bir şey düşünmeyen tiplemeyi çok iyi canlandırıyor ve seslendiriyor. Bu sebeple sıklıkla kesilen “Il Parigino e come il vino” aryasının bu kayıtta olması sevindirici.

 

Özellikle bahsetmek istediğim bir başka ses Cirillo rolündeki Luigi Roni. Bu kayıt zamanında 73 yaşında olan bas hâlâ doğru bir teknik ve etkileyici ses rengiyle yan rol olan Cirillo’yu gecenin unutulmazları arasına katmayı başarıyor.

 

Valerio Galli Cenova orkestrasını oldukça başarıyla, nüanslara dikkat ederek ve güzel müzikal cümleler yaparak yönetiyor. Solist kaynaklı bazı ufak uyumsuzluklarda çabucak solisti yakalıyor.

 

Piyasada az sayıda olan Fedora DVD’leri arasında Dessi hayranlarının kaçırmak istemeyeceği bir kayıt bu. Fakat Beppe de Tomasi’nin dünyanın birçok yerini gezmiş gösterişli, olağanüstü Fedora prodüksiyonunun yanında sönük kalıyor. Freni ve Domingo’nun Deutsche Grammaphon’dan çıkan bahsettiğim bu DVD’si kesinlikle ilk seçim olur.

 

Dynamic - B0787GMMK2, 2018

 

 

BENZER HABERLER

    YORUMLAR


    Akçaağaç Sok. Görhan Apt. No: 1/1A Acıbadem Üsküdar / İSTANBUL | T: 0216 325 27 13 | F: 0216 326 39 20