CD-DVD

Kötülüğün Döngüsü'nün Polonya prömiyeri

09.12.2019


Paylaş:

The Turn of the Screw (Kötülüğün Döngüsü) dünya prömiyerini 1954 yılında Venedik’te gerçekleştirdi. Eser, Miles rolündeki David Hemmings’in sesinin ergenlikle birlikte değişmesinden endişe edildiği için aynı yıl bestecisi Benjamin Britten’ın orkestra şefliğinde plağa alındı. Daha sonra ünlü bir yönetmen ve aktör olan Hemmings, bestecinin eseri bir an önce plağa alma endişesini doğru çıkardı; 1956 yılında Paris’te eserdeki “Malo” aryasını söylerken sesi bir anda kırıldı ve artık erkek soprano rejisterinde şarkı söyleyemez oldu.

 

Henry James’in aynı adlı hayalet romanından oldukça sadık bir şekilde operaya uyarlanan ve 13 enstrümandan oluşan bir oda orkestrası için bestelenen eser, müzikal olarak Britten’ın en ilginç operalarından biri sayılabilir.

 

Eserin en kompleks karakteri şüphesiz Governess karakteridir. Karakterin gelgitleri, iç çatışmaları, şüpheleri, kararsızlıkları, belki de kendisinin ve çocukların mahvına sebep olacak inadı, buna rağmen ilk sahnelerdeki pozitif ve yapıcı tavırları eserin başrol sopranosu için sınırsız oyun imkânı sunar. Bu kayıtta Governess rolünü Emily Workman üstlenmiş. Workman eserin vokal sınırlarında bir problem yaşamıyor, entonasyon ve ritim konusunda da bir problem yok fakat yorumu son derece tutkusuz. Bestecinin nüanslarına, notasyonlarına önem vermeden söylüyor partisini ve böylece, bu çok “doğurgan” parti sıradan ve özelliksiz bir hâle dönüşüyor. Ancak eserin sonlarına doğru olan “Sir, dear Sir, my dear Sir” kısmında ve operanın finalinde rolüne adapte oluyor.

 

Deneyimli İngiliz mezzosoprano Diana Montague, Mrs. Grose rolünde parlıyor. Tek kusuru sesinin bunca yıl şarkı söylemesine rağmen yaşlı hizmetçi için hâlâ çok genç duyulması! Deneyim ve doğru teknik sayesinde onlarca yıldır önemli yerlerde önemli partiler söylemesine karşın sesinde en ufak bir yıpranma kulağa gelmiyor. Montague, bestecinin tüm notasyonlarını uyguluyor. Sıradan bir cümlede bile güzel müzik yapıyor. Karakterin sevinç, korku ve çaresizlik içinde geçmişte olanlara seyirci kalmasını, zaman zaman da öfke patlamalarını çok güzel yansıtıyor. Montague, günümüz sahneleri için hâlâ çok önemli bir karakter mezzosopranosu.

 

Eserde kötü karakter rolündeki tenor Eric Barry, prologdan itibaren bizlere sıra dışı bir Peter Quint karakteri çizeceğini müjdeliyor. Karakterin gerektirdiği iki yüzlü, aldatan, hiçbir ahlaki değeri olmayan, uğursuz adamı çeşitli nüanslarla etkileyici bir şekilde yansıtıyor. Peter Quint rolü besteleniş olarak aralıklar, ritim ve solfej açısından gerçekten çok zordur. Eric Barry tüm bu zorlukların üstesinden çok başarılı bir şekilde geliyor ve kendisini diğer rollerinde de dinlemek isteği uyandırıyor dinleyicide.

 

Boosey&Hawkes edisyonunda soprano olarak belirtilen Miss Jessel rolü, bu kayıtta mezzosoprano Kathleen Reveille tarafından seslendiriliyor. Besteci tarafından soprano için bestelenen bu rolü bir mezzosoprano söylerse, herhangi bir sorun yaşamaması için tiz notalarında soprano kadar rahat olması gerekir. Maalesef bu durum Kathleen Reveille için geçerli değil. Özellikle Fa’dan sonra tiz problemi başlıyor, La ve Si bemol’lerde ses düzleşiyor. Zaman zaman da sesindeki vibrasyon aralığı sıklaşıyor. Fakat orta ve pes tonlarının doluluğu ve koyuluğu bir diğer hayalet rolü olan Miss Jessel’a uygun.

 

Flora rolündeki Rosie Lomas ümit verici bir genç yetenek. Ses ve yorum olarak harika bir Flora karakteri çıkartmış. Lomas’ın sağlam entonasyonu ve ritim duygusu, yöneldiği Barok repertuvarında da başarılı olmasını sağlayacaktır.

 

Eserin kasting açısından en büyük problemi kuşkusuz yaşça küçük erkek sesi olması gereken Miles rolü. Zor ve karmaşık besteyi anlayıp doğru söyleyebilecek bir müzikal olgunluğa sahip olması gerekirken, aynı zamanda da sesinin ergenlik çağına erişip olgunlaşmamış olması lazım. Opera konser kaydına alınırken 14 yaşında olan Miles rolündeki Dominic Lynch yaş ve ses olarak çocukluktan çıkmak üzere. Dolayısıyla müzikal yerlerde sesinin kırılmaması için çok kontrollü ve küçük söylüyor ve Flora ile aynı anda söyledikleri bölümde maalesef pek duyulamıyor. Parlando bölümlerde de bir anda neredeyse yetişkin bir erkek sesi çıkardığı için karakterin yaş bütünlüğünü tam yansıtamıyor. Fakat ne olursa olsun, o yaştaki biri için söylemesi gerçekten zor olan partinin altından kalkmış olması bile dikkate değer bir sanatçı adayı olduğunu haber veriyor.

 

ŞefŁukasz Borowicz oda orkestrasını oldukça dinamik bir şekilde ve tansiyonu hiç düşürmeden yönetiyor. Fakat kimi yerlerde bu dinamizm yerini hıza bırakıyor. Örneğin, eserin ilk perdesindeki Governess, Mrs. Grose, Flora ve Miles’ın tanıştıkları sahnedeki dörtlü bir çırpıda bitiveriyor ve her karakter için ayrı ayrı bestelenmiş ve büyük bir ustalıkla iç içe geçmiş motifler farkına varılamadan geçip gidiyor. Borowicz’in bu operadaki genel başarısı ve daha şimdiden aldığı birçok ödülle günümüzün önemli şeflerinden biri olacağı muhakkak.

 

Polonya prömiyeri olan bu konser kaydı, diskografyası çok geniş olmayanThe Turn of the Screw için alınabilir bir kayıt. Fakat operanın sadece bir tek kaydını almak gerekseydi bence bu, bestecinin orkestra şefliğinde doldurulan ve dünya prömiyerinde görev alan sanatçıların seslendirdiği DECCA kaydı olurdu.

 

Benjamin Britten

The Turn of the Screw

Łukasz Borowicz (şef)

19. Ludwig van Beethoven Paskalya Festivali

DUX, 2016

***

BENZER HABERLER

    YORUMLAR


    Akçaağaç Sok. Görhan Apt. No: 1/1A Acıbadem Üsküdar / İSTANBUL | T: 0216 325 27 13 | F: 0216 326 39 20