HABER

Çağımızın En Büyük Piyanistlerinden Leon Fleisher'i Yitirdik

03.08.2020


Paylaş:

2 Ağustos 2020 tarihinde yitirdiğimiz Amerikalı büyük piyanist Leon Fleisher tek elle de iki elle de sazına damgasını vurmayı başarmış ender solistlerden biriydi.

1950'li ve 60'lı yıllarda elde ettiği yarışma başarıları ve sahnedeki yorumlarıyla başta ülkesi ABD olmak üzere tüm dünyayı kasıp kavuran piyanistlerden biri olan Leon Fleisher 92 yaşında hayata gözlerini yumdu. Fleisher kariyerine başladığı 1950'li yıllarda konser sahnelerinde ve kayıt stüdyosunda özellikle Viyana Klasikleri ve Brahms'ın solo ve orkestralı eserlerinde fırtına gibi esmesinin ardından 1964 yılında bir felaketle karşılaşmış ve o yıl 'fokal distoni' tanısı konulan sağ elinden sakatlanmıştı. Profesyonel piyanist kariyeri bitme noktasına gelen Fleisher sol el repertuvarında derinleşme yoluna gitmiş ve ayrıca solistlik dışında yoğun biçimde hocalık ve şeflik de yapmıştı. 

Sakatlığının günde altı-yedi saat çalışmasının sonucu olduğunu söyleyen Fleisher, 
1996 yılında verdiği bir röportajda gençleri şöyle uyarmış: ''Sorun aptallık olarak gördüğüm 'aşırı çalışma'dan kaynaklanıyor. Bugün de gençlerin de aynı hataya düştüklerini görüyorum. Kayıtlardan fışkıran 'mükemmeliyet' gözlerini kör ediyor. Horowitz'in piyanodan çıkardığı o harika tınıların peşine düşüyorlar ama Horowitz'in teknisyeninin piyanoyu o hale getirmek için her seferinde yoğun bir çaba sarf ettiğini ve piyanonun da karşılık olarak ona o tınıları verdiğini düşünmüyorlar. Gençlerin önüne akustik açıdan sağır bir salonda ölü bir piyano çıktığında ondan Horowitz tarzı tınılar, sonoriteler elde etmeye çalışınca kendilerini de perişan etmiş oluyorlar.'' (Fleisher'in ebeveyni Doğu Avrupa'dan ABD'ye göz etmiş Aşkenaz Yahudileriydi. Babası şapka imalatçısı olan piyanistin annesinin en büyük emeli ise oğlunu günün birinde ünlü bir konser piyanisti yapmaktı).

Fleisher sakatlığın ardından bir süre sol eliyle piyano çalmayı reddetmişti çünkü böyle yaparsa bir daha asla sağ elini kullanamayacağı fikrini kabullenmiş olacağını düşünüyordu ama tedavi ışığı yanmayınca mecburen kendisini sol el piyano repertuvarında geliştirmeya başladı. 1. Dünya Savaşında sağ elini kaybettikten sonra sol el piyano repertuvarını geliştirmeye ve çalmaya kendisini adayan piyanist Paul Wittgenstein'ı örnek alan Fleisher sol elli piyanist kariyerinin zirvesini 2004 yılında yaşadı. O yıl Alman besteci Paul Hindemith'in sol el için Klaviermusik adlı konçertosunu dünyada ilk kez Berlin Filarmoni Orkestrası ile sahnede çalan Fleisher bu eseri daha sonra Ondine firması için de kaydetti (Hindemith 1923 yılında bestelediği konçertosunu Paul Wittgenstein beğenmeyip çalmayınca eser rafa kalkmıştı çünkü Wittgenstein ilginç biçimde eseri başka hiçbir piyanistin çalmasını da istememişti. Eser yıllar sonra 2002 yılında Hindemith'in eşi öldüğünde belgeleri arasından çıkmıştı). 



Yıllarca sakatlığının üstesinden gelmek için uğraşan Leon Fleisher nihayet 31 yıl sonra muradına ermiş ve uygulanan özel bir tedavi sonucunda yeniden sağ elini kullanabilir hale gelmişti. Derin masaj tekniği ve botoks tedavisiyle piyano başında yeniden iki elini de kullanabilen Fleisher adeta yeniden doğmuştu. Fleisher renkli hayatını Anne Midgette ile birlikte kaleme aldığı 2010 yılında yayımlanan My Nine Lives (Dokuz Canım) adlı kitapta anlatmıştı.

Az ama öz bir diskografiye sahip olan Fleisher'in özellikle Georg Szell yönetimindeki Cleveland Orkestrası ile birlikte kaydettiği Beethoven (Fleisher, Artur Schnabel'in öğrencisi olmakla piyanistler silsilesiyle Beethoven geleneğine bağlanmış oluyordu), Brahms, Grieg, Schumann ve Mozart piyano konçertolarının Sony etiketli kayıtları mutlaka dinlenmeli. Aynı ekiple doldurduğu konçerto kayıtları dışında Franck'ın Senfonik Çeşitlemeler ve Rachmaninoff'un Paganini'nin Bir Teması üzerine Rapsodi adlı eserlerini de kaydetti. Fleisher, orkestralı eserlerin yanı sıra yine Sony (geçmişte Sony BMG) için Mozart, Schubert, Liszt, Debussy'nin solo eserlerinden oluşan kayıtlar yaptı. 

Serhan Bali

BENZER HABERLER

    YORUMLAR


    Akçaağaç Sok. Görhan Apt. No: 1/1A Acıbadem Üsküdar / İSTANBUL | T: 0532 343 9328 | F: 0216 326 39 20